Tο δικιο, το αδικο, η γκρινια και η φαυλοτητα των λυσεων. Με δυο λεξεις “Χρονια Πολλα”

του Θοδωρή Παρασκευά*

Έχω μια απίστευτη εμμονή με την αδικία, σε τέτοιο βαθμό που καταντάει βασανιστική. Χωρίς να το θέλω, βλέπω το άδικο παντού, σα να φοράω εκείνα τα γυαλιά που κάνουν τα ρούχα των ανθρώπων αόρατα και αποκαλύπτουν την ομορφιά ή την ασχήμια του γυμνού κορμιού. Και μιλάω για εμμονή (όπως και για ομορφιά και ασχήμια) γιατί είναι τόσο έντονη η απέχθειά μου προς την αδικία, που στην προσπάθειά μου να μην είμαι και ο ίδιος άδικος στην κρίση μου (αν και συνήθως δεν χρειάζεται ιδιαίτερη προσπάθεια), βλέπω και την πλευρά του δίκιου σε κάθε μορφή έκφρασης της αδικίας. Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία (στα όρια του μαζοχισμού) του βασανιστηρίου. Γιατί πώς να κατηγορήσεις κάποιον απερίφραστα για άδικη συμπεριφορά, όταν του αναγνωρίζεις τους λόγους, αλλά και το δικαίωμα να αδικεί; Πολύ περισσότερο δε, όταν ταυτόχρονα δεν επιτρέπεις στον εαυτό σου να είναι άδικος, όσα μύρια δίκια κι αν έχει. Όμως δεν τον αδικείς έτσι;

Το δίκιο και το άδικο είναι σαφώς ανθρώπινα εγκεφαλικές κατασκευές. Είναι έννοιες που έχουν τόση σχέση με την πραγματικότητα, όση έχει και ο πόνος με τη φαντασία. Στη φύση δεν υπάρχει δικαιοσύνη, απλούστατα γιατί η δικαιοσύνη είναι προϊόν και άλλοθι της σκοπιμότητας και η σκοπιμότητα είναι ένα καθαρά ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Εδώ βέβαια ίσως χωράει πολύ κουβέντα για το εάν και κατά πόσο ο άνθρωπος είναι αφύσικος, αλλά οι πρακτικές που υιοθετεί μετά τον αυτοπροσδιορισμό του σαν “φυσικός” κυρίαρχος της φύσης, δεν αφήνει και πολλά περιθώρια στο δικό μου σκεπτικό, γιατί θα ήταν σα να δεχόταν κάποιος θρησκευόμενος ότι ο Θεός είναι μέρος του δημιουργήματός του. Σε κάθε περίπτωση, ακόμα δηλαδή κι αν η δικαιοσύνη είναι εγγενής ιδιότητα της ανθρώπινης φύσης (όσο ξεκομμένη κι αν είναι η τελευταία από το φυσικό της περιβάλλον), δεν παύει να είναι το μέτρο με το οποίο ο άνθρωπος υπολογίζει την “αγιοσύνη” των σκοπών του. Αυτό, αυτομάτως σημαίνει πως οι σκοποί είναι (σχεδόν) πάντα “ιεροί”, όχι όμως και τα μέσα. Να γιατί το δίκιο βαδίζει με το άδικο, χέρι-χέρι. Υπάρχει συνήθως, ένας δίκαιος στόχος που επιτυγχάνεται με συχνά άδικους τρόπους. Και τι πιό φυσικό από το να ακολουθεί την αδικία, η γκρίνια.

Η γκρίνια είναι η έκφραση του δίκιου του αδικημένου, όταν αυτός δεν το διεκδικεί. Είναι το “αγιασμένο” μέσο, ενός “αγιότερου” σκοπού. Προκειμένου να μην αδικήσει τους άλλους αναζητώντας το δίκιο του στο αβέβαιο μέλλον, επιλέγει να αδικεί τον εαυτό του (αλλά και τους άλλους, όπως υποστηρίζω παρακάτω) σε μόνιμη βάση, δικαιώνοντάς τον όμως άμεσα την κάθε στιγμή, αποκλειστικά και μόνο στο “Εγώ” του. Στην ουσία είναι η απόλυτα “αφύσικη” έκφραση μιάς εντελώς “φυσικής” κατάστασης. Σε ένα εντελώς αιτιοκρατικό σύμπαν, ένα χαστούκι είναι το αποτέλεσμα ενός ραπίσματος που προηγήθηκε και η αιτία ενός χτυπήματος που θα ακολουθήσει. Τα γεγονότα ακολουθούν τους νόμους ενός αεικίνητου ρολογιού με γρανάζια. Ακόμα κι αν εσύ, ένα απλό δόντι του όλου μηχανισμού δεν συμμετέχεις στο σπρώξιμο (και σκέψου ότι δεν είσαι ο μόνος), ο χρόνος δεν σταματά, ούτε αποφεύγεις την περιστροφή σου. Το μόνο που καταφέρνεις, είναι να δίνεις αναγκαστικά τη δύναμή σου στα υπόλοιπα δόντια να ασκούν (και σε σένα) μεγαλύτερη πίεση, αφού το γρανάζι είναι καταδικασμένο να γυρίζει. Επιπλέον, λουφάρεις, αφού δεν συμμετέχεις και νοιάζεσαι μονάχα για την ηθική σου ικανοποίηση του ότι εσύ τουλάχιστον δεν επιβαρύνεις τους άλλους. Αλήθεια;

Κάθε πρόβλημα στη ζωή, είναι πρόβλημα όταν λύνεται. Αν δεν υπάρχει λύση, είναι θέμα ζωής και θανάτου, δηλαδή μόνο θανάτου. Υπάρχει ένα παράγγελμα στο στρατό που λέει “τους ζυγούς λύσατε”. Όταν το σώμα λυθεί, δεν μπορεί να εκτελέσει καμία ενέργεια πριν ξανασυσταθεί σε σώμα. Και σαν σώμα, δεν μπορεί να υφίσταται χωρίς ζυγούς, είναι η φύση του σώματος τέτοια. Τα προβλήματα δεν μπορούν να λυθούν χωρίς δρώντα υποκείμενα που τα βιώνουν και δεν μπορεί να υπάρχει δρων υποκείμενο που δεν βιώνει προβλήματα. Ζω (για τον “εφευρετικό” ανθρώπινο εγκέφαλο), σημαίνει λύνω προβλήματα που δημιουργώ για να λύνω μέχρι να πεθάνω. Γκρινιάζω (μόνο οι άνθρωποι γκρινιάζουν), σημαίνει λύνω λιγότερα προβλήματα απ’όσα δημιουργώ. Αλλά αυτό είναι απόλυτα φυσικό, αφού για να ζω και αύριο θα πρέπει να συνεχίσω να έχω προβλήματα. Όσα περισσότερα προβλήματα λύνουμε, τόσο περισσότερο θα γκρινιάζουμε για να δημιουργούμε καινούρια. Εντροπία το λένε μωρό μου.

Τα δελτία (παραγωγής) “ειδήσεων” πρέπει να συνεχίσουν, ή για να το πω λιγότερο γκρινιάρικα και στο πνεύμα των ημερών, η παραγωγή των δελτίων ειδήσεων σας εύχεται “χρόνια πολλά”.

“Λόχος… άκυρο”, “Λόχος… προσοχή”.

“Ελεύθεροι…”