Υπαρχει τοπος χωρις “στριμωγμα”, η το “στεναχωρο” είναι ιδιοτητα του χωρου;

του Θοδωρή Παρασκευά*

Διάβασα σ’ένα σχόλιο σε κάποιο blog (δεν κράτησα το link γμτ), ότι ο κόσμος μας λέει, θα μπορούσε να είχε δημιουργηθεί (από κάποια δύναμη) πριν από μόλις 5 λεπτά, με ακριβώς τη μορφή που έχει τώρα, με όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα, με όλα τα βιβλία, με όλες μας τις αναμνήσεις ως έχουν και που τον ερμηνεύουν και του δίνουν τη χρονική συνέχεια που έχει και τώρα. Κανείς δεν θα μπορούσε να διακρίνει τη διαφορά. Καταπληκτικό!!!
Δηλαδή, για να το προεκτείνω λίγο, το bib bang που συνέβηκε στο πολύ μακρινό παρελθόν, η διαστολή του σύμπαντος, η πιθανή συστολή και συμπύκνωσή του και φτου κι απ’την αρχή, θα μπορούσαν να μην διαρκούν κάποια τρις τρις τρις χρόνια, αλλά να συμβαίνουν κάθε φορά που πέφτουμε για ύπνο και ξυπνάμε. Ο κόσμος σβήνει κάτω από τα βλέφαρά μας και ξανανάβει με το καλημέρα. Ακόμα θα μπορούσε να συμβαίνει ακόμα πιό γρήγορα, όπως το αδιόρατο κλείστρο σε μια κινηματογραφική μηχανή προβολής που κρύβει τις μαύρες γραμμές που παρεμβάλλονται ανάμεσα στα καρέ του φιλμ. Τρομερό!!! Η συνέχεια είναι το αποτέλεσμα της συγκέντρωσης σε μια πολύ συγκεκριμένη σειρά από σκόρπια σημεία, απομονώνοντάς τα από τα διπλανά τους. Κάποιοι βλέπουν περισσότερα, κάποιοι λιγότερα, αλλά κανένας όλα. Μ’αρέσει!!! Αν μπορούσα ν’ απαντήσω και το ποιός προβάλλει το φιλμ…;

Το θέμα είναι πως ό,τι πιθανότητα έχει ο κόσμος να είναι μια συλλογική υπόθεση σύνθεσης, έχει ακριβώς την ίδια να είναι και μια ατομική υπόθεση ανάλυσης. Δηλαδή, ακόμα κι αν υποθέσω ότι υπάρχω μόνο εγώ (και κανένας άλλος και τίποτα) και όλα όσα ζω είναι αποκύημα της φαντασίας μου (ένα όνειρο), αυτό δεν αλλάζει την εντύπωση που έχω για τον κόσμο και τον εαυτό μου ούτε πρακτικά, ούτε θεωρητικά. Αν κάποιος βρίσκεται σε κάποιου είδους κώμα και παλεύει γιατί ονειρεύεται ότι έχει μια κανονική ζωή και υποφέρει, σε τι διαφέρει από το να μην είναι σε κώμα, αν σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ξεφύγει από τις δυσκολίες; Άρα το πρόβλημα του “είναι ή δεν είναι”, είναι θέμα διαφυγής. Κι αν ακόμα μπορούσα να ταξιδεύω από το είναι στο δεν είναι, δεν θα ένιωθα και πάλι εγκλωβισμένος; Η διαφυγή δεν αφορά μόνο το “από που”, αφορά κυρίως το “προς τα που”. Υπάρχει τόπος χωρίς “στρίμωγμα”, ή το “στενάχωρο” είναι ιδιότητα του χώρου;

Έστω ότι όλος ο χώρος είναι ένα λεωφορείο. Μπαίνω και διαλέγω την πιό απόμακρη θέση από κάθε υπάρχοντα επιβάτη. Το λεωφορείο φτάνει στο τέρμα και κατεβαίνω. Τι έχω ζήσει; (Θυμίζω ότι δεν υπάρχει άλλος χώρος εκτός του λεωφορείου). Μ’αυτή τη σκέψη στα μισά της διαδρομής και έχοντας πάντα στο μυαλό μου τη διατήρηση της δυνατότητας διαφυγής από τα στριμώγματα, πάω και κάθομαι δίπλα σε κάποιον. Μπορεί και να “κάνει” λίγο πιό κει για να κάτσω πιό άνετα, ή και να απλωθεί για να φύγω. Εγώ (που αναζητώ πάντα τη διαφυγή από τα στριμώγματα, αλλά και το να ζήσω), μπορώ ή να μαζευτώ και να περάσω λίγη ευχάριστη ώρα μαζί του ευχαριστώντας τον, ή να απλωθώ κι εγώ και να πλακωθούμε. Στην δεύτερη περίπτωση είτε το λεωφορείο σταματάει και κατεβαίνουμε κι οι δυό μας, ή μόνος μου, είτε κατεβαίνει αυτός και συνεχίζω εγώ, πάλι μόνος μου. Αλλά τι θα ζήσω στη συνέχεια; Μ’αυτή τη σκέψη επιλέγω την πρώτη περίπτωση και κάθομαι μαζί του, μέχρι να βαρεθώ ή να με βαρεθεί. Μετά φεύγω ή φεύγει. Με όλα αυτά (υποθέσεις και πειραματισμούς) καταλαβαίνω ότι οι δυνατότητες διαφυγής μου από τα στριμώγματα, είναι ευθέως ανάλογες του μεγέθους του στριμώγματος, εφόσον η επιθυμία μου είναι να ζήσω. Περισσότερο στρίμωγμα, περισσότερος διαφορετικός κόσμος, περισσότερες συναναστροφές και επιλογές, περισσότεροι διέξοδοι, λιγότερο στρίμωγμα. Ζωή σημαίνει αλληλεπίδραση. Αν η ζωή είναι το ζητούμενο προσπαθούμε να ενισχύουμε την αλληλεπίδραση, αν δεν είναι αυτοκτονούμε μειώνοντάς τη (την αλληλεπίδραση και πάλι). Σε ένα πολύχρωμο σύμπαν, δεν αρκεί να βρίσκεις τα χρώματα που ταιριάζεις; Το να θέλεις να σβήσεις τα παράταιρα, μέχρι να μείνουν μόνο τα ταιριαστά, δεν είναι ξόδεμα απ’το υστέρημα;